A ja rosnę i rosnę… Kompleksowy przegląd nawozów ogrodowych

Nawozy – środki używane w uprawie roślin (nawożenie) celem zwiększenia wysokości i jakości plonowania dzięki wzbogaceniu gleby w składniki pokarmowe niezbędne dla roślin i polepszeniu jej właściwości fizycznych, fizykochemicznych, chemicznych i biologicznych, pochodzenia mineralnego lub organicznego.

A ja rosnę i rosnę… Kompleksowy przegląd nawozów ogrodowych

Nawozami są również produkty przeznaczone do zwiększania żyzności stawów rybnych. To substancja wzgogacająca glebę w składniki mineralne niezbędne dla rozwoju roślin, poprawiające strukturę gleby lub zmieniające jej kwasowość. Nawozy są dostarczane roślinom poprzez nawożenie. Nawozy rolnicze dostarczają roślinom niezbędnych składników pokarmowych, które to mają wpływ na ich prawidłowy wzrost.

W nawozach zawarte są składniki odżywcze roślin występujące w postaci zwiazków chemicznych przyswajalnych dla roślin. W opisach podaje się tylko nazwę pierwiastka a czasami także typ związku. Trzy głowne skaładnikami to związki azotu, fosforu i potasu, występujące w mniejszych ilościach wapń, siarka i magnez. Przy intensywnej uprawie roli ważne są też mikroelementy do najważniejszych zalicza się bor, mangan, żelazo, cynk, miedź i molibden. Czasem składniki pokarmowe w wyniku przemian glebowych przechodzą w formę trudniej przyswajalną lub całkowicie nieprzyswajalną dla roślin.

nawozy

Rodzaje i grupy nawozów

Roślinom do prawidłowego wzrostu i rozwoju nie wystarczy słońce, woda i gleba. Potrzebują też wielu składników pokarmowych, które musimy im dostarczyć w odpowiednich ilościach. Mowa o niezbędnych pierwiastkach do których należą azot, fosfor, potas i inne.

Wybierz interesujący Cię rodzaj i dowiedz się więcej na jego temat:

1. Nawozy mineralne

1.1 Nawozy fosforowe
1.2 Nawozy potasowe
1.3 Nawozy magnezowe
1.4 Nawozy siarkowe

2. Nawozy wapniowe

2.1 Tlenkowe
2.2 Węglanowe

3. Nawozy naturalne

3.1 Obornik
3.2 Gnojówka i Gnojowica
3.3 Pomiot ptasi

4. Nawozy organiczne

4.1 Kompost
4.2 Biohumus

1. Nawozy mineralne

Nawozy mineralne zawierają pierwiastki niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Z bogatej oferty nawozów sztucznych możemy wybrać mieszanki jednoskładnikowe lub wieloskładnikowe, nawozy wolnodziałające, w granulkach lub płynne. Trzeba jednak pamiętać, że przenawożenie jest jeszcze groźniejsze niż niedobór nawozów, więc należy bardzo dokładnie czytać etykietki na opakowaniach i stosować się do wskazówek producenta.

A. Nawozy fosforowe

Nawozy fosforowe wywierają silny wpływ na jakość plonu, natomiast w mniejszym stopniu zwiększają jego ilość. Ponadto wpływają na efektywność nawożenia azotem. Przy niedoborze fosforu rośliny są sztywne, bardziej kruche, a więc podatne na złamanie. Barwa ich jest ciemnozielona, bez połysku, a brzegi i wierzchołki liści są rdzawoczerwone.

Fosfor w roślinie występuje głównie w połączeniach ze związkami organicznymi. Najwięcej fosforu zawierają nasiona. Nawożenie fosforem w powiązaniu z potasem zwiększa mrozoodporność i zmniejsza wylęganie. Ponadto fosfor korzystnie wpływa na ukorzenianie się roślin i krzewienie zbóż.

Fosfor z nawozów mineralnych w pierwszym roku po zastosowaniu jest pobierany przez rośliny zaledwie w 20 – 30%. Pozostałe ilości fosforu są zatrzymywane przez glebę. Przyjmuje się, że w ciągu kilku lat po zastosowaniu wykorzystanie fosforu przez rośliny dochodzi do 40 -60%. Z tego względu zaleca się stosowanie nawozów fosforowych na zapas. Pod wpływem nawożenia fosforem wzrasta zawartość tego składnika w wierzchniej warstwie gleby i to zarówno jego ogólnej ilości, jak i form dostępnych dla roślin. Gromadzenie się fosforu w glebie pod wpływem nawożenia nie zależy od jej odczynu. Najbardziej rozpowszechnione są nawozy otrzymywane z fosforytów.

B. Nawozy potasowe

Chlorkowe, które stosuje się w przypadku roślin, które nie przejawiają wrażliwości na nadmiar składnika, jakim jest chlor. Nawozy te zawierają chlorek potasu(KCl). Przykładem nawozu chlorkowego jest kainit(8-10% tlenku potasu) czy też sole potasowe.

Siarczanowe, w których mamy potas występujący w postaci siarczanu potasu. Nawozy siarczanowe stosuje się dla wszystkich roślin. Jako przykład można podać kalimagnezję, która jest nawozem potasowo-magnezowym i jest zaliczana do nawozów potasowych ( ma 26 do 30% tlenku potasu)

C. Nawozy magnezowe

Magnez zawarty w nawozach odgrywa istotną rolę w procesie fotosyntezy oraz wpływa na prawidłowy przebieg syntezy białek i strukturę komórkową. Natomiast siarka wzmacnia ściany komórkowe oraz jest podstawowym składnikiem białek i enzymów.

D. Nawozy siarkowe

Funkcje życiowe wszystkich żywych organizmów są kontrolowane przez związki siarki. W organizmie człowieka siarka pozytywnie wpływa na funkcjonowanie stawów i chrząstek stawowych, posiada silne właściwości odtruwające oraz wykazuje działanie regenerujące. Pierwiastek ten jest bardzo często wykorzystywany w leczeniu schorzeń skórnych. Siarce przypisuje się także opóźnienie oznak starzenia oraz działanie uodparniające i rewitalizujące cały organizm.

Człowiek i zwierzęta jednożołądkowe przyswajają siarkę ze związków organicznych. Wyjątek pod tym względem stanowią przeżuwacze, które z powodzeniem mogą wykorzystywać zarówno formy mineralne jak i organiczne. Większość mikroorganizmów i roślin wyższych pobiera siarkę nieorganiczną czyli siarczanową, której udział w całej puli składnika jest niewielki. Jeśli uświadomimy sobie, że rośliny uprawne, a także warzywa i owoce są ważnym ogniwem łańcucha troficznego a zdrowie człowieka zależy od biologicznej wartości tego co spożywa, mamy gotową odpowiedź o czym będzie w dalszej części artykułu.

2. Nawozy wapniowe

Większość gleb w Polsce, bo aż 67% wymaga odkwaszania i stan ten niestety nie zmienia się od wielu lat. Zakwaszenie większości gleb w Polsce wynika z naturalnych ubytków wapnia z gleby poprzez pobieranie go wraz z plonem, wypłukiwanie w głąb oraz kwaśne deszcze i stosowanie niektórych nawozów mineralnych. Zakwaszenie gleb powoduje niską ich produktywność oraz zwiększa skażenie środowiska naturalnego. Niedobór magnezu i kwaśność gleb powodują przede wszystkim zmniejszenie przyswajalności składników pokarmowych przez rośliny uprawne i degradację gleby, co prowadzi do obniżenia plonów i ograniczenia możliwości doboru uprawy gruntów.

A. Tlenkowe

Nawozy tlenkowe działają szybko. Niewłaściwe jednak zastosowanie wapna tlenkowego może doprowadzić do gwałtownej zmiany odczynu, co prowadzi w następstwie do unieruchomienia składników pokarmowych w glebie i jej przesuszenia (szczególnie gleby lekkie) oraz szybkiego rozkładu substancji organicznych. Wapno tlenkowe nadaje się, przede wszystkim na gleby cięższe i zlewne których odczyn zmienia się bardzo powoli a gleby te odznaczają się wysoką zdolnością buforową. Z uwagi na dużą koncentrację tlenku wapnia stosuje się niższe dawki w porównaniu z wapnem węglanowym.

B. Węglanowe

Nawóz wapniowy węglanowy jest nawozem naturalnym powstałym w wyniku zmielenia wapienia jurajskiego. Zawiera tlenek wapnia i tlenek magnezu. Zawartości metali ciężkich są bardzo niskie i nawóz ten jest uznany za ekologicznie czysty. Jego doskonałe rozdrobnienie gwarantuje łatwy wysiew oraz szybkie wymieszanie z warstwą orną gleby. Wyniki doświadczeń wykazały, że wapnowanie przyczynia się do wzrostu plonów średnio o 10 – 15%. Plonotwórczy efekt działania wapna utrzymuje się przez kilka lat.

3. Nawozy naturalne

W amatorskich uprawach na działce i w ogrodzie przydomowym powinniśmy stosować przede wszystkim nawozy naturalne i organiczne. Nawozy naturalne, nie tylko uzupełniają braki składników mineralnych w glebie, ale też poprzez zawartość substancji organicznych, wpływają na poprawę struktury gleby i wzbogacają jej mikroflorę. Przy w miarę umiejętnym ich stosowaniu, ryzyko przenawożenia jest znikome. Nawozy naturalne, choć bogate w materię organiczną, mają też pewne wady. Zawarte w nich pierwiastki mogą być pobierane przez rośliny dopiero po mineralizacji związków organicznych, procesie, który zachodzi dzięki mikroorganizmom glebowym. To powoduje, że na efekty uzyskane dzięki tym nawozom, przeważnie trzeba nieco poczekać. Poza tym określony nawóz organiczny, w zależności od jego składu, może nie zawierać wszystkich niezbędnych składników mineralnych i trzeba je uzupełniać w inny sposób. Dostępne nawozy naturalne bywają też dość drogie, w stosunku do ich ograniczonej wydajności.

A. Obornik

Obornik to odchody zwierzęce. Najbardziej wartościowy jest obornik bydlęcy lub koński, nieco mniej wartościowy jest nawóz świński, natomiast odchody ptasie (np. kurze) są tak skoncentrowane, że należy stosować je dopiero po rozcieńczeniu. Obornik stosować możemy raz na kilka lat (co około 3-5 lat). Świeży obornik należy płytko przekopać. Nawóz ten stosujemy zawsze na jesieni, aby zdążył rozłożyć się przed posadzeniem roślin. Warto pamiętać, aby przez dwa lata nie sadzić roślin cebulowych w miejscu, gdzie był rozłożony obornik. Natomiast obornik przekompostowany lub w postaci granulek możemy rozsypywać wiosną. Obornik to nawóz naturalny, który dostarcza roślinom wielu niezbędnych składników pokarmowych i dodatkowo korzystnie wpływa na strukturę gleby. Poza tym działa odkwaszająco na podłoże.

nawoz_3

B. Gnojówka i Gnojowica

Gnojówka i gnojowica to przefermentowane odchody zwierzęce lub resztki roślinne (np. z pokrzywy) rozcieńczone wodą. Roztwory takie służą do podlewania roślin lub użyźniania podłoża przed sadzeniem. Zawierają wiele cennych składników odżywczych, które wzmacniają rośliny oraz pomagają w zwalczaniu wielu chorób i szkodników.

C. Pomiot ptasi

Pomiot ptasi, pod warunkiem przestrzegania podstawowych zasad dotyczących techniki, dawek i terminów stosowania, jest dla rolnika bardzo interesującym nawozem, który charakteryzuje się dużą zawartością składników pokarmowych i stosunkowo szybkim tempem ich uwalniania.

Drobiowe odchody są bogatym źródłem składników pokarmowych. Stosowanie tego nawozu, poza wprowadzeniem do gleby składników pokarmowych, ma na celu wzbogacenie jej w substancję organiczną (która z czasem przekształca się w próchnicę), przez co poprawia się jej żyzność, m.in. struktura, kompleks sorpcyjny (możliwość gromadzenia składników pokarmowych w glebie) czy polowa pojemność wodna (możliwość gromadzenia wody w glebie).

4. Nawozy organiczne

Nawozy organiczne mają wiele zalet: dostarczają roślinom cennych składników odżywczych i próchnicy, poprawiają strukturę gleby, są ekologiczne i naturalne, więc nie ma groźby przenawożenia, są również tanie. Nie stosujmy ich razem z nawozami mineralnymi.

A. Kompost

Najbardziej znany przykład nawozu naturalnego to wytwarzany z odpadów roślinnych kompost, który doskonale wzbogaca glebę w próchnicę, zwiększa jej pojemność wodną i powietrzną, oraz poprawia wzrost i rozwój roślin. Jednak w małych, przydomowych ogródkach, a tym bardziej na balkonach i tarasach, brakuje miejsca na założenie pryzmy kompostowej. Tym samym samodzielna produkcja kompostu staje się niemożliwa. Nawet gdy na działce mamy pryzmę kompostową, to uzyskiwana ilość kompostu często jest niewystarczająca. Dlatego konieczne staje się kupowanie dodatkowych nawozów.

B. Biohumus

Biohumus nazywany również wermikompostem jest cennym i bogatym w składniki pokarmowe i mikroorganizmy nawozem organicznym, którego możemy używać do zasilania wszelkiego rodzaju roślin ogrodowych oraz doniczkowych, balkonowych. Swoje zastosowanie znajduje zarówno w ogrodzie ozdobnym, owocowym jak i warzywnym. Zapewnia roślinom prawidłowy wzrost i rozwój. Jego regularne stosowanie poprawia kondycję roślin i czyni je bardziej odpornymi na choroby i szkodniki.

Nawozy NPK – co oznacza ten skrót?

Nawozy mineralne są to związki chemiczne lub ich mieszaniny, zawierające składniki pokarmowe stosowane w nawożeniu roślin, będące produktem przemysłu nawozowego.

Nawozy mineralne, tzw. sztuczne, mają ściśle określony skład, zależny od potrzeb roślin. Ich podstawowymi i głównymi składnikami są: azot – N, fosfor – P, potas – K, dlatego też często nazywane są nawozami typu NPK.

W nawożeniu gleb, oprócz azotu, fosforu i potasu stosuje się również nawozy wapniowe i magnezowe. Dostarczają one składników pokarmowych roślinom oraz poprawiają odczyn i właściwości gleby w ogrodzie.

Nawozy jednoskładnikowe i wieloskładnikowe

Nawozy jednoskładnikowe stosujemy wtedy, kiedy stwierdzimy, że w glebie brakuje konkretnego pierwiastka np. azotu lub potasu. Wczesną wiosną warto wykonać analizę chemiczną gleby. Pozwoli to dobrać odpowiedni nawóz

Nawozy wieloskładnikowe przeznaczone są dla konkretnej grupy roślin (np. dla różaneczników, drzew i krzewów iglastych, roślin ozdobnych z liści itd., itp.). Mieszanki takie zawierają wszystkie niezbędne substancje w odpowiednich proporcjach.

W przypadku nawozów jednoskładnikowych łatwiej jest dopasować odpowiednią porcję nawozu dla danej rośliny.Natomiast nawozy wieloskładnikowe za jednym razem uzupełniają wszystkie niedobory pokarmowe.

Nawozy dolistne

Wysoka koncentracja składników połączona z zaawansowanymi technikami aktywizacji pobierania przez rośliny, czyni je wysoce efektywnymi narzędziami dokarmiania roślin dla profesjonalistów.

Rośliny w zdecydowanej większości pobierają składniki pokarmowe przez przystosowany do tego celu system korzeniowy. Pobierane przez korzenie składniki umożliwiają roślinie prawidłowy wzrost, dobre ukorzenienie, krzewienie, „programowanie” wysokiego plonu i dalszy rozwój. Dobre odżywienie rośliny od początkowych faz jej rozwoju decyduje o dobrym plonie, dlatego składniki pokarmowe należy stosować doglebowo, z pewnym wyprzedzeniem, co jest dawno sprawdzonym sposobem nawożenia.

W okresie wzrostu rośliny bywają jednak fazy, kiedy pobranie składników przez system korzeniowy jest zbyt wolne (na przykład w fazie krzewienia, a jeszcze bardziej w fazie intensywnego wzrostu) lub utrudnione na skutek niedoboru wody, zbyt niskich temperatur lub nieprawidłowego odczynu gleby. W takich sytuacjach można pomóc roślinie, dokarmiając pozakorzeniowo, czyli dolistnie, by jej tempo wzrostu nie ulegało spowolnieniu. Podkreślenia terminu „dokarmianie dolistne” dokonano celowo, by uświadomić, że nawozić roślinę należy doglebowo, a dolistnie można ją tylko dokarmić. Dokarmianie odbywa się przez wszystkie organy nadziemne roślin, nie tylko przez liście, dlatego poprawniejszym jest określenie – dokarmianie pozakorzeniowe.

Nawozy do storczyków

Wszystkie storczyki, bez względu na swoją formę, wymagają odpowiedniego nawożenia. Regularne dostarczanie składników pokarmowych pozytywnie wpływa na ich rozwój i soczystą zieloną barwę liści. Bez nawożenia rośliny te kwitną słabo i dość krótko. Zawarte w nawozach sole mineralne zapewniają rozwój silnych pąków kwiatowych i zapobiegają ich przedwczesnemu opadaniu. Zabieg nawożenia możemy przeprowadzić na kilka sposobów. Najlepszym z nich jest dodawanie specjalnego nawozu płynnego do wody, w której moczymy storczyki.

Ciekawym i wygodnym rozwiązaniem jest stosowanie pałeczek nawozowych. Wystarczy umieścić je w doniczce, a regularne podlewanie sprawi, że będą one uwalniały składniki pokarmowe przez następne 3 miesiące.

nawoyz do storczyków

Nawozy granulowane i w płynie

Nawozy w granulkach (albo w formie proszku czy kuleczek) należy rozsypać wokół rośliny. Nawóz taki należy wymieszać z ziemią. Trzeba bardzo uważać, aby nie posypać nawozem liści, kwiatów czy owoców, ponieważ silnie skoncentrowane w nawozach substancje spowodują poparzenie rośliny.

Nawozy w płynie są bardzo łatwe w użyciu: wystarczy w odpowiednich proporcjach rozpuścić je w wodzie, a następnie podlać roślinę (albo ją spryskać, w przypadku nawozów dolistnych). Warto dodać, że rośliny najszybciej pobierają składniki odżywcze z nawozów dolistnych. Ważne jednak, aby nie przekroczyć maksymalnej dawki nawozu, ponieważ spowoduje to popatrzenie liści.

Jak prawidłowo nawozić nasze rośliny?

Wszystko zależy od rodzaju rośliny, czy stosowanego nawozu, przykładowo:

A. Nawożenie róż

Nawozy organiczne możemy stosować już w czasie sadzenia róż oraz przez cały sezon (ziemią kompostową możemy podsypywać nawet młode krzewy).

Młodych róż (w pierwszym roku po posadzeniu) zwykle nie nawozi się wcale nawozami mineralnymi! W kolejnym roku, gdy krzewy dobrze się ukorzenią nawożenie mineralne wykonujemy regularnie 2-3 razy w sezonie.

B. Nawożenie obornikiem

Samo żywienie roślin nawozami mineralnymi nie wystarczy. Aby stworzyć roślinom odpowiednie warunki do prawidłowego wzrostu i rozwoju, należy zapewnić glebie próchnicę. Obornik to doskonały nawóz naturalny, źródło: składników odżywczych, substancji organicznej – próchnicy oraz bogatej i korzystnej flory bakteryjnej. Ważne jest aby był stosowany w odpowiednim terminie, tj. w okresie od 1 marca do 30 listopada.

C. Nawożenie tui

Tuje wymagają regularnego nawożenia – 2-3 razy w sezonie. Zanim jednak zastosujemy nawozy warto dowiedzieć się kiedy je zastosować, gdyż nawożenie tui różni się w zależności od pory roku. Wyróżniamy nawożenie wiosenne, letnie oraz jesienne (szczegółowo opisane poniżej). Pierwsze wiosenne nawożenie tui przeprowadzamy w kwietniu lub najpóźniej na początku maja, a letnie na początku lipca. Ostatnie nawożenie (nazywane jesiennym) stosujemy na przełomie września i października.

D. Nawożenie cytrusów

Cytrusy z wiekiem potrzebują więcej nawozu. Młode rośliny – do pół roku lepiej nie nawozić lub robić to mniejszą dawką nawozu i sporadycznie. Czas kiedy rozpoczynamy aplikowanie odżywki to wtedy gdy rośliny cytrusowe budzą się z zimowego spoczynku i rozpoczynają wzrost, czyli na ogół początek marca. Potem w zależności od nawozu stosujemy odpowiednią jego dawkę przez cały okres wegetacyjny do początku jesieni. Niektórzy hodowcy, choć rzadziej, nawożą drzewka także w zimie, ale w tym okresie jeśli już koniecznie chcemy, warto zasilać cytrusy tylko dolistnie. Stosujmy częstotliwość aplikacji oraz proporcje rozcieńczania z wodą według wskazań producenta nawozu.

Producenci i marki nawozów

  • GRUPA INCO S.A. (Florovit, Azofoska, Fruktovit)
  • ARKOP
  • ADOB
  • KAZGOD
  • ZAKŁADY AZOTOWE PUŁAWY
  • LUVENA

Znasz więcej producentów – napisz do nas!

Zapisz

One Response to “A ja rosnę i rosnę… Kompleksowy przegląd nawozów ogrodowych”

  1. Magda

    Bardzo ciekawy artykuł. Właśnie poszukiwałam czegoś na nadchodzącą wiosnę. Zaczynam czuć, że zaraz przyjdzie wiosna i będzie można ruszyć do swoich ukochanych ogródeczków!

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *